Loading...
You are here:  Home  >  Nổi Bật  >  Current Article

Người Trung Quốc hồ nghi về “quyền lực mềm”

Bởi   /   November 1, 2014  /   Comments Off on Người Trung Quốc hồ nghi về “quyền lực mềm”

Họ nghĩ rằng Viện Khổng Tử là một sự lãng phí tiền của.

Bởi Lotus Ruan  |  FP & TLN

Minh Trang dịch

 

“Chi phí cao đã không ngăn cản được chính phủ Trung Quốc; trung bình, cứ sáu ngày thì có một VKT được thành lập ở đâu đó trên thế giới.”

 

vkt2Viện Khổng tử được thành lập để truyền bá văn hóa Trung Quốc. (Ảnh: Internet)

 

Vào ngày 27 tháng Chín, Phó thủ tướng Trung Quốc Lưu Diên Đông đọc to lá thư được viết bởi Chủ tịch nước Tập Cận Bình tại buổi lễ ở Bắc Kinh để kỷ niệm 10 năm chương trình thành lập Viện Khổng Tử (VKT), một chuỗi các trung tâm học thuật quốc tế gắn với các trường đối tác ở nước ngoài, tuy nhiên được tài trợ và điều hành bởi chính phủ Trung Quốc. Bức thư là lời chúc mừng và tán dương “những nỗ lực không ngừng cho hòa bình thế giới và hợp tác quốc tế của VKT.” Chắc chắn là đã phải có những nỗ lực: phạm vi hoạt động của VKT nhằm dạy ngôn ngữ và văn hóa Trung Quốc đã phát triển vô cùng mạnh. Trong mười năm tồn tại của chương trình, Viện Hán Ban (Hanban), cơ quan của chính phủ Trung Quốc liên kết với Bộ giáo dục và chịu trách nhiệm quản lý chương trình, đã thiết lập 457 VKT và 707 lớp học Khổng Tử (chương trình liên quan được thiết kế cho các trường tiểu học và THCS) trên toàn cầu. Đến cuối năm 2013, VKT đã thu hút 850.000 sinh viên đăng ký kể từ khi Trung Quốc thành lập VKT đầu tiên tại Hàn Quốc vào năm 2004. Nhưng mặc cho những con số ấn tượng, các VKT không đạt đươc thành công nào đáng kể. Không chỉ các đối tác Mỹ bắt đầu đấu tranh chống lại điều mà họ thấy là mối đe dọa tới tự do học thuật, ngay cả người Trung Quốc cũng xem sáng kiến ​​quyền lực mềm này là một sự lãng phí tiền bạc.

Ở Mỹ, việc chống lại các VKT gần đây đã tăng lên trong bối cảnh xuất hiện những mối lo ngại rằng các viện này có thể đe dọa tự do học thuật, tiến hành giám sát học sinh Trung Quốc ở nước ngoài, và thúc đẩy các mục tiêu chính trị của Đảng Cộng sản cầm quyền Trung Quốc. Vào ngày 25 tháng Chín, Đại học Chicago đã thông báo từ chối gia hạn hợp đồng 5 năm với VKT của họ, khiến đại học này trở thành tổ chức nghiên cứu lớn đầu tiên của Mỹ cắt đứt quan hệ với chương trình này. Chỉ vài ngày sau, vào ngày mùng 1 tháng Mười, khi Trung Quốc đang kỷ niệm ngày Quốc khánh của mình, Đại học Quốc gia Pennsylvania cũng đã noi gương theo, tuyên bố sẽ đóng cửa khuôn viên của VKT bởi bất đồng rõ rệt về sự kiểm soát của chính phủ Trung Quốc.

Người Mỹ có thể ngạc nhiên khi biết rằng những nhà bình luận Trung Quốc cũng tỏ thái độ hoài nghi tương tự đối với VKT, điều mà họ xem như một viện trợ nước ngoài được ban tặng một cách hoang phí cho những sinh viên phương Tây vốn đã được hưởng ưu đãi – kể cả khi rất nhiều người trở về nước vẫn tiếp tục không nắm được những kiến thức cơ bản. Netease, cổng thông tin phổ biến mới của Trung Quốc, thu thập dữ liệu từ Hán Ban vào năm 2012, cho thấy Hán Ban cung cấp lên đến $100.000 tài trợ ban đầu cho mỗi VKT, cùng với phí duy trì được chia sẻ giữa viện Hán Ban và cơ sở chủ quản. Các VKT không chỉ cung cấp các khóa học về ngôn ngữ, văn hóa và võ thuật Trung Hoa, mà còn cung cấp các khoản trợ cấp cho giảng viên để họ sang Trung Quốc. Viện Hán Ban cũng cung cấp $60.000 cho mỗi lớp học Khổng Tử.

Chi phí cao đã không ngăn cản được chính phủ Trung Quốc; trung bình, cứ sáu ngày thì có một VKT được thành lập ở đâu đó trên thế giới. Chỉ tính riêng trong năm 2013, Chính phủ Trung Quốc đã đổ $278 triệu vào chương trình VKT, gấp bốn lần so với những gì Bộ Tài chính phân bổ cho chương trình vào năm 2006 khi Viện Hán Ban công bố báo cáo hàng năm đầu tiên của họ và công bố số liệu về chi phí của chương trình. Nhưng những con số kinh ngạc này đã làm những người Trung Quốc tức giận, những người tin rằng tất cả số tiền đó sẽ được chi tiêu tốt hơn ở trong nước. Cai Shenkun, là một nhà bình luận và cũng là một blogger có nhiều bài viết, đã chỉ trích sáng kiến này trong một bài viết phổ biến được đăng vào tháng Năm năm 2012 trên blog của anh. “Phải mất 20 năm để Dự án Niềm Hy vọng quyên góp được $816 triệu,” anh Cai viết khi đề cập đến một dự án dịch vụ công cộng nhằm mang trường học đến những vùng nông thôn nghèo và giúp trẻ em từ những gia đình khốn khó hoàn thành bậc tiểu học. “Tuy nhiên, chính phủ của chúng tôi đang gửi đi nhiều hơn thế để thành lập những trường học ở nước ngoài. Thật là xấu hổ.”

Những người khác đã dùng mạng xã hội để chỉ trích mức kinh phí cao của chương trình. “Hàng trăm nghìn trẻ em Trung Quốc vẫn không đủ tiền để được đến trường. Ở vùng sâu vùng xa, không có lớp học cho trường học hoặc sách giáo khoa cho học sinh,” bình luận của một người trên Weibo, mạng Twitter của Trung Quốc, vào ngày mùng 4 tháng Mười. Nhưng, anh nói thêm, các VKT “cung cấp kinh phí cho những sinh viên Mỹ giàu có. Tại sao chính phủ lại không đầu tư vào những người trẻ của chúng ta?”

Những khiếu nại đó không phải là không có căn cứ. Việc đi học trung học chỉ chiếm 40 phần trăm ở nông thôn Trung Quốc, với tỉ lệ bỏ học giữa các trường trung học tăng cao lên đến 25 phần trăm. Trong vài năm gần đây, khoảng cách giáo dục giữa thành thị và nông thôn Trung Quốc tăng ngày một rộng hơn. Trong khoảng thời gian mười năm từ năm 2000 đến năm 2010, số lượng các trường tiểu học ở khu vực nông thôn giảm hơn một nửa, với mức trung bình 63 trường tiểu học đóng cửa hàng ngày. Trong khi có 84 phần trăm học sinh trung học phổ thông tốt nghiệp ở Thượng Hải học tiếp lên đại học, chỉ có ba phần trăm ở nông thôn nghèo của Trung Quốc học tiếp. Trong năm 2010 chi phí giáo dục hàng năm cho mỗi học sinh trung học ở Bắc Kinh là $3.261, gấp sáu lần mức $552 chi cho mỗi học sinh ở vùng tây nam nghèo khổ của tỉnh Quý Châu, theo Bloomberg. Cuộc đấu tranh với đói nghèo, kèm theo chi phí cơ hội cao của việc chỉ đơn giản là đến lớp thay vì kiếm một công việc ở thành phố, đã khiến ít nhất 20 triệu thanh niên nông thôn bỏ học, theo một nghiên cứu.

Thực tế là chi tiêu công vào giáo dục của Trung Quốc đạt bốn phần trăm GDP chỉ cách đây hai năm – 12 năm sau thời hạn chót ban đầu – đã làm phiền lòng nhiều người Trung Quốc. Sự lớn mạnh về ý thức của người nộp thuế trong công dân Trung Quốc không giúp gì cho hình ảnh của chương trình VKT ở trong nước. “Các VKT không chỉ không thu tiền học phí, họ thậm chí còn cung cấp các khoản trợ cấp. Số tiền này từ đâu ra? Có phải chúng được trả từ những người nộp thuế Trung Quốc? 1,3 tỉ người nộp thuế Trung Quốc cần một lời giải thích,” một người dùng Weibo lên tiếng vào ngày mùng 4 tháng Mười, tự nhận mình là một luật sư ở phía tây nam thành phố Trùng Khánh.

Thêm vào đó là tính thiếu minh bạch của chương trình đã dẫn đến cáo buộc về tham nhũng. Vào tháng Giêng năm 2010, một công ty tên là Công ty TNHH Công nghệ mạng Wuzhou Hanfeng đã trúng thầu để xây dựng và bảo trì trang web chính thức của chương trình VKT trực tuyến. Theo báo cáo trong tháng đó bởi một loạt phương tiện truyền thông chủ đạo như China Daily, Beijing News, và Sina, những người tìm hiểu trực tuyến Trung Quốc sau đó đã cho rằng công ty Wuzhou Hanfeng thuộc về Wang Yongli và Hu Zhiping, cả hai đều là giám đốc của Viện Hán Ban. (Giá thầu lên tới hơn $5 triệu.)

Nhưng lá thư mà ông Tập viết để đánh dấu cái gọi là “Ngày Viện Khổng Tử” vào ngày 27 tháng Chín không phản ánh bất cứ chỉ trích nào kể trên. Thay vào đó, ông ta nói rằng các VKT “thuộc về Trung Quốc và thế giới” và kêu gọi “những nỗ lực chung để thúc đẩy nền văn minh nhân loại, nâng cao giao tiếp chân tình và cùng nhau tạo ra một tương lai tươi sáng hơn cho nhân loại.” Chính phủ Trung Quốc trước đây đã đặt mục tiêu thành lập 500 VKT vào năm 2015, cùng với 1,5 triệu sinh viên đăng ký. Nhưng với sự phản kháng ở cả trong và ngoài nước, tham vọng về một cây cầu văn hóa là quá xa vời.

 

[*] Bài viết đã đăng trên FB Việt Nam Thời Báo

Nguồn: Lotus Ruan, “Chinese Doubt Their Own Soft Power Venture”, Foreign Policy & Tea Leaf Nation, ngày 17 tháng 10 năm 2014.

© 2014 The Pacific Chronicle

Bạn cũng có thể thích ...

dai-hoi-12

Đại hội đảng CSVN thứ XII và Vai trò của nhà nước pháp quyền

Đọc tiếp →