Loading...
You are here:  Home  >  Biển Đông  >  Current Article

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Washington: Đáng thất vọng

Bởi   /   September 30, 2015  /   Comments Off on Thượng đỉnh Mỹ-Trung Washington: Đáng thất vọng

BÌNH LUẬN | The Pacific Chronicle

TS Nguyễn Ngọc Trường

 

Thật đáng thất vọng cho những ai chờ đợi các phát triển có ý nghĩa của quan hệ Mỹ-Trung từ chuyến thăm này.

Tau_san_bay_MyTàu sân bay Mỹ can dự Biển Đông. (Ảnh: Internet)

 

CUỘC GẶP NGHÈO NÀN

Không có tuyên bố chung hay tầm nhìn chung gì. Mọi thứ được mỗi nhà lãnh đạo “gói” vào phần phát biểu tại họp báo Vườn Hồng Nhà Trắng ngày 25/9. Hai bên chỉ đạt được thỏa thuận trên hai lĩnh vực: Hợp tác chống biến đổi khí hậu toàn cầu và chống gián điệp mạng. Vấn đề sau đã ký một thỏa thuận khiêm tốn hôm 12/9. Một dân mạng Mỹ nhận xét: “Thỏa thuận này chỉ là (bày tỏ) mong muốn, xây dựng trên một đống cát”.

Về vấn đề Biển Đông, Tổng thống Mỹ nhắc lại nguyên tắc tự do hàng hải, qua lại trên không của các phương tiện quân sự, kêu gọi các bên liên quan thỏa thuận với nhau. Chủ tịch Trung Quốc nhắc lại những quan điểm “tốt lành” của Trung Quốc, nhưng không quên nhấn mạnh biển này là biển của Trung Quốc. Hai nhà lãnh đạo đã hết chuyện để nói rồi hay sao?

Ông Tập nhắc lại mối quan tâm Trung Quốc nêu lên từ 2013 về “mô hình nước lớn kiểu mới” với Mỹ. Ông Obama dường như không biết đến khái niệm này.

Dư luận Mỹ quan tâm đà phát triển chậm lại của nền kinh tế và những phát triển tài chính tiền tệ bất cấp tại Trung Quốc vừa qua. Ông Tập trấn an dư luận.

Thất bại lớn nhất của cả hai bên là không ký được hiệp định hợp tác đầu tư. Thất bại lớn nhất của phía Trung Quốc là ông Tập không được mời phát biểu tại Quốc hội Mỹ, trong khi Giáo hoàng xuất hiện một cách hoành tráng. Quốc hội Mỹ không che đậy sự thiếu thân thiện với Trung Quốc.

Nguyên nhân làm cho chuyến thăm ít thành công là những xung đột phát sinh gần đây, trong đó có nỗ lực Trung Quốc phá bỏ nguyên trạng và tiến tới quân sự hóa Biển Đông. Điều này chắc chắn tới 101%, dù ông Tập cam đoan không “bành trướng”. Người Mỹ lo ngại việc Trung Quốc thách thức vị trí Mỹ và muốn đẩy Mỹ ra khỏi các vùng biển Đông Á.

Hai bên sẽ tiếp tục hợp tác và dùng ngôn từ ngoại giao để ngụy trang cho trạng thái xung đột lợi ích và cạnh tranh chiến lược gay gắt. Nghịch lý ở chỗ: đáng ra đi thăm để tăng cường tin cậy chiến lược, thì thiếu tin cậy chiến lược lại tăng cường.

Thế của Trung Quốc yếu hơn hẳn so với cuộc gặp không chính thức 2 năm trước ở Sunnyland, California. Dù sao, người Trung Quốc có thể hài lòng về việc Nhà Trắng trải thảm đỏ, nghi thức trọng thể khác thường dành cho vị quốc khách.

BIỂN ĐÔNG CÓ VẤN ĐỀ

Biển Đông là một chủ đề được đề cập nhiều lần trong chuyến thăm Mỹ lần này của Chủ tịch Trung Quốc. Nhưng nói hai bên bất đồng thì chỉ đúng 1/3 mà thôi. Đọc kỹ vào các phần chuẩn bị sẵn của 2 nhà lãnh đạo tại họp báo Nhà Trắng, có mấy điểm CẦN ĐẶC BIỆT CHÚ Ý:

  • Tổng thống Mỹ sau khi nhắc lại các lập trường cơ bản về tự do hàng hải, quyền qua lại trên biển và trên không, “quan ngại trước việc bồi đắp đảo, xây dựng và quân sự hóa các khu vực tranh chấp. Chúng tôi khuyến khích việc tiến hành việc giải quyết giữa các bên liên quan. Chúng tôi không phải là một bên tranh chấp, chúng tôi chỉ muốn đảm bảo rằng luật lệ được thực hiện”.
  • Ông Tập hai lần “cam kết tôn trọng và ủng hộ tự do hàng hải và bay qua bầu trời mà các nước có quyền thực thi theo luật quốc tế”, cũng thừa nhận “Trung Quốc và Mỹ có nhiều lợi ích chung trong vấn đề Biển Nam Trung Hoa” (Biển Đông).
  • Người đứng đầu Nhà Trắng tất nhiên không thể phản bác lập luận của người đứng đầu Trung Quốc, rằng Biển Đông “từ cổ đại đã là lãnh thổ Trung Quốc” (!). Nhưng phải chăng, để đổi lại sự nhìn nhận mới của Trung Quốc đối với các vấn đề Washington quan tâm, Mỹ mặc nhiên thừa nhận việc Trung Quốc xây cất các bãi đá ở Trường Sa là sự đã rồi? Việc Mỹ khuyến khích “việc giải quyết giữa các bên liên quan” tranh chấp Biển Đông phù hợp với lập trường “các nước liên quan trực tiếp cần giải quyết xung đột” của Trung Quốc.
  • Ông Tập dùng diễn đàn tại Nhà Trắng khẳng định các quan điểm về Biển Đông có thể gây lẫn lộn dư luận Mỹ. Các nước liên quan trực tiếp cần lên tiếng bảo vệ chủ quyền của mình. Trong tất cả các nước tranh chấp, không một quốc gia nào, kể cả Trung Quốc, có một quá trình lịch sử xác lập chủ quyền thực tế, để “nói có sách, mách có chứng” về các hoạt động quản lý các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa từ thế kỷ 17 như Việt Nam.

Việc nhà lãnh đạo Trung Quốc với các phát biểu mang sắc thái thỏa hiệp với Mỹ trong vấn đề Biển Đông tại họp báo Nhà Trắng 25/9 có phải là một loại thỏa thuận ngầm giữa hai bên (hoặc mặc nhận từ phía Mỹ) hay không, ta cần theo dõi với một thái độ hết sức cẩn trọng.

Mình có quá nhạy cảm chăng? Nhưng một nước nhỏ cần phải có độ nhạy cảm gấp 101% trước bất kỳ động thái nào của các nước lớn liên quan đến lợi ích quốc gia mình!

René Descartes, nhà tư tưởng Pháp thế kỷ 17, từng khuyên, “ta nghĩ suy, vậy thì ta tồn tại”!

 

[*] Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Trường là Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Phát triển Quan hệ Quốc tế (CSSD). Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.

Nguồn: Nguyễn Ngọc Trường, The Pacific Chronicle, ngày 30 tháng Chín năm 2015.

© 2015 The Pacific Chronicle

Bạn cũng có thể thích ...

dai-hoi-12

Đại hội đảng CSVN thứ XII và Vai trò của nhà nước pháp quyền

Đọc tiếp →