Loading...
You are here:  Home  >  Thái Bình Dương  >  Current Article

Thượng Viện Mỹ nên bãi bỏ Cuộc Thanh tra bảo hộ cá da trơn Việt Nam

Bởi   /   December 1, 2013  /   Comments Off on Thượng Viện Mỹ nên bãi bỏ Cuộc Thanh tra bảo hộ cá da trơn Việt Nam

Bởi Murray Hiebert & Phoebe De Padua | CSIS.org

Minh Trang dịch

 

Nếu Hoa Kỳ hy vọng có được đối tác thứ 11 cho Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) để hoàn thành các thỏa thuận thương mại vào cuối năm nay, điều rất quan trọng là Quốc hội Mỹ phải bãi bỏ một trong những biện pháp bảo hộ gây ồn ào nhất trong Đạo luật Nông nghiệp 2013. Sẽ rất khó khăn cho những nhà đàm phán Mỹ để thúc ép Việt Nam, một trong những nền kinh tế mới nổi sôi động nhất ở Đông Nam Á, phải mở cửa thị trường của họ theo tiêu chuẩn cao của TPP khi Quốc hội áp đặt hàng rào phi thuế quan nhằm ngăn chặn hàng xuất khẩu cá da trơn của Việt Nam đến với người tiêu dùng Mỹ.

 

Cá tra, cá ba sa thuộc loại cá da trơn được nuôi trồng tại Đồng bằng Sông Cửu Long. (Ảnh: Internet)

 

Việt Nam cũng là một trong những quốc gia Đông Nam Á có mối quan hệ được cải thiện đáng kể với Mỹ trong những năm gần đây bằng chính sách tái cân bằng của Mỹ hướng đến Châu Á Thái Bình Dương. Nếu Quốc hội vẫn duy trì các biện pháp bảo hộ chống lại một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ đạo của Việt Nam, chúng có thể phá hủy những nỗ lực để thiết lập mối quan hệ đối tác toàn tiện giữa hai quốc gia mà Tổng thống Obama và Chủ tịch Trương Tấn Sang đã tuyên bố vào tháng Bảy.

Tương lai của ngành kinh doanh cá da trơn giữa Việt nam và Mỹ hiện đang nằm trong tay của Ủy ban Hội nghị về Đạo luật Nông nghiệp 2013, một nhóm gồm 29 thành viên Hạ viện và 12 thành viên Thượng viện, những người được giao nhiệm vụ giải quyết những khác biệt trong các văn bản khác nhau của Đạo luật Nông nghiệp được thông qua bởi Hạ viện và Thượng viện. Vào ngày mùng 10 tháng Bảy, Hạ viện đã bỏ phiếu để bãi bỏ chương trình thanh tra cá da trơn gây tranh cãi của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), vốn đã tạo ra một hàng rào thương mại phi thuế quan trên thực tế nhằm chống lại mặt hàng xuất khẩu cá da trơn của Việt Nam sang Mỹ. Văn bản về dự luật của Thượng viện vẫn còn im lặng trên vấn đề này. Ủy ban Hội nghị phải đạt được thỏa thuận về những điều khoản then chốt của Đạo luật Nông nghiệp trước khi nó được trình lên Tổng thống để ký.

Về mặt lịch sử, các mặt hàng thủy sản nhập khẩu vào Hoa Kỳ từng thuộc sự thanh tra của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA). Tuy nhiên, Đạo luật Nông nghiệp 2008 quy định việc thanh tra cá da trơn được giao cho Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ thay vì cho FDA. Điều khoản này đã được đưa vào trong Hội nghị về Đạo luật Nông nghiệp 2008 mà không cần Hạ viện hay Thượng viện thực sự xem xét. Chương tình này được nhiều người xem là yếu tố ngoại loại và thiếu hiệu quả.

Trước hết, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ không có kiến thức thể chế về các quy định đối với cá da trơn, bởi vì những cuộc thanh tra này đã được thực hiện từ trước đó rất lâu bởi FDA. Chương trình của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ dự kiến sẽ tốn kém khoảng $14 triệu USD mỗi năm, cao hơn rất nhiều so với các cuộc thanh tra của FDA với chi phí chỉ 700.000 USD mỗi năm. Thực tế là, chương trình của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ đã tiêu tốn 20 triệu USD của những người nộp thuế Mỹ vào các chi phí khởi động và nó thậm chí còn chưa bắt đầu.

Nỗ lực ngăn chặn cá da trơn Việt Nam thâm nhập vào thị trường Mỹ được thúc đẩy bởi một nhóm những nông dân nuôi cá da trơn của Mỹ, những người lo ngại về sự cạnh tranh với Việt Nam. Nhóm này được đại điện bởi Tổ chức các nông dân nuôi cá da trơn của Mỹ bắt đầu vận động hành lang Quốc hội năm 2002 để tuyên bố rằng cá da trơn được nuôi ở Mỹ là loại cá da trơn duy nhất chính thức được công nhận trong khoảng 2,000 loại cá da trơn trên khắp thế giới. Quốc hội đã thông qua một biện pháp ủng hộ cho nỗ lực này trong Đạo luật Nông nghiệp 2002. Biện pháp này không những làm tổn thương các nhà sản xuất Việt Nam và người tiêu dùng Mỹ, mà nó còn còn thiết lập một hàng rào phi thuế quan chống lại hàng xuất khẩu của Việt Nam và có thể đã vi phạm cách hành xử thương mại quốc tế của Tổ chức Thương mại Thế giới. Hàng xuất khẩu cá da trơn đến thị trường Mỹ là cực kỳ quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam. Năm ngoái, nó đã đạt 340 triệu USD trong tổng số 1.3 tỷ USD của ngành xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Mỹ.

Vào ngày 30 tháng Mười, chính phủ Việt Nam đã gửi thư đến các nhà lãnh đạo Quốc hội Mỹ và thành viên của Ủy ban Hội nghị về Đạo luật Nông nghiệp để thúc giục họ hủy bỏ chương trình thanh tra cá da trơn của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Được ký bởi Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh và Bộ Trưởng Bộ thương mại Vũ Huy Hoàng, các bức thư lập luận rằng chương trình thanh tra đặc biệt này đã tạo ra hàng rào thương mại không công bằng đối với hàng xuất khẩu cá da trơn của Việt Nam sang Mỹ.

Hai vị bộ trưởng nói rằng chương trình thanh tra đặc biệt này “đi ngược lại với tinh thần của mối quan hệ đối tác toàn diện vừa mới được hình thành giữa Việt Nam và Mỹ” và cảnh báo về sự trả đũa có thể xảy ra nếu chương trình không bị hủy bỏ, gợi ý rằng các mặt hàng xuất khẩu của Mỹ như đậu phộng, thịt bò, và những sản phẩm khác có thể bị ảnh hưởng.

Thượng nghị sỹ John McCain từ bang Arizona và Thượng nghĩ sỹ Jeanne Shaheen từ bang New Hampshire đã tích cực thúc giục Thượng viện loại bỏ văn phòng thanh tra cá da trơn của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Vào ngày 21 tháng Mười, một nhóm gồm 76 thành viên của Hạ viện đã ký tên trong một bức thư kêu gọi hủy bỏ chương trình của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Tổ chức ngư nghiệp quốc gia, một tập đoàn công nghiệp thủy sản quy mô lớn, cũng đã bày tỏ sự ủng hộ việc xóa bỏ chương trình thanh tra vừa mới được đề xuất.

Điều khoản cho phép Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ thanh tra cá da trơn trong Đạo luật Nông nghiệp 2008 được thúc đẩy bởi các nhà lập pháp miền Nam, đặc biệt là Thượng nghị sỹ Thad Cochran của bang Mississippi, tiểu bang hàng đầu về sản xuất cá da trơn. Thượng nghị sỹ Cochran, người thuộc Đảng Cộng hòa được đánh giá cao trong Ủy ban Nông nghiệp của Thượng viện, ủng hộ mạnh mẽ ngành công nghiệp cá da trơn nội địa và kêu gọi phải thanh tra nghiêm ngặt cá da trơn nhập khẩu dưới quyền Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Ngành công nghiệp cá da trơn của Mỹ có giá trị lên tới 4 tỷ USD mỗi năm, chủ yếu dựa vào những nông dân ở các bang Alabama, Arkansas, Mississippi, và Louisiana, chiếm hơn 90 phần trăm sản phẩm nội địa.

Một bản báo cáo vào tháng Năm năm 2012 của Văn phòng Giải trình Chính phủ về cuộc thanh tra ồn ào này lập luận rằng chương trình của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ trùng lặp với chương trình của FDA và là một sự lãng phí tiền thuế của người dân. Bản báo cáo chỉ ra rằng Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ sử dụng “thông tin lỗi thời và hạn chế”, trong khi “mối quan hệ giữa chi phí và hiệu quả của chương trình thanh tra cá da trơn là không rõ ràng”, bởi Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cũng chỉ giám sát một phần nhỏ các mặt hàng nhập khẩu thủy sản.

Những người ủng hộ việc cấm nhập khẩu cá da trơn của Việt Nam vào Mỹ nói rằng cá từ nước ngoài làm giảm tiêu chuẩn về sức khỏe và chất lượng đối với người tiêu dùng Mỹ. Tuy nhiên, FDA, Trung tâm kiểm soát bệnh dịch, và kể cả Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cũng thừa nhận rằng cách lập luận này là thiếu cơ sở trên thực tế. Trung bình chỉ có 2 căn bệnh liên quan đến cá da trơn được báo cáo trên tổng số 1.8 tỷ con cá được tiêu thụ bởi công dân Mỹ mỗi năm, theo bài phân tích của Thượng nghị sỹ McCain trên tờ Politico vào ngày mùng 7 tháng Bảy.

Mỹ không thể tiếp tục tạo ra hàng rào thương mại không công bằng chống lại cá da trơn của Việt Nam. Đó là một đòn nhắm vào đối tác thương mại mà Mỹ đang gây sức ép trong các cuộc đàm phán TPP để mở cửa nền kinh tế và chấm dứt các hàng rào phi thuế quan của Việt Nam. Mỹ là thị trường xuất khẩu cá da trơn lớn thứ hai của Việt Nam, với doanh thu hơn 358 triệu USD và chiếm khoảng 20 phần trăm toàn bộ thị trường xuất khẩu cá da trơn của nước này.

Nhưng Việt Nam không phải là quốc gia Đông Nam Á duy nhất quan tâm đến chương trình này. Đại sứ Thái Lan Vijavat Isarabhakdi đã gửi thư cho các nhà lãnh đạo của Quốc hội Mỹ vào ngày mùng 6 tháng Mười Một, chỉ ra rằng “Mỹ thường xuyên và thẳng thắn yêu cầu các đối tác thương mại phải đảm bảo rằng các biện pháp [vệ sinh và kiểm dịch thực vật] dựa trên cơ sở khoa học tiên tiến và không phân biệt đối xử chống lại … hàng xuất khẩu nông nghiệp của Mỹ. Về vấn đề này, chương trình thanh tra cá da trơn của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ nên chịu sự giám sát tương tự.” Các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc cũng đã kêu gọi chính phủ của họ trả đũa nếu Quốc hội Mỹ không khắc phục được tình trạng này.

Nếu Mỹ muốn đảm bảo sự hoàn thành thắng lợi đối với TPP trong tương lai gần, họ sẽ cần phải tìm cách để giải quyết những tiếng nói bảo hộ trong nước ngay trong chính phủ của họ. Không nên để cho cuộc vận động hành lang không ngừng của một nhóm lợi ích nhỏ ngăn cản việc hình thành một thỏa thuận thương mại đầy tiềm năng mang tính bước ngoặt. Mỹ cũng sẽ phải tuân thủ các quy tắc thương mại mà các nhà đàm phán của họ đang tất bật kêu gọi Việt Nam, Thái Lan, Trung Quốc và Indonesia phải thực hiện nếu họ muốn tiếng nói của họ về thương mại và đầu tư được lắng nghe trong khu vực sôi động nhất của nền kinh tế toàn cầu.

 

[*] Murray Hiebert hiện đang là chuyên gia cao cấp và đồng thời là Phó giám đốc của Nhóm nghiên cứu Sumitro về Đông Nam Á thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế tại thủ đô Washington. Phoebe De Padua hiện đang là nhà nghiên cứu cho Nhóm nghiên cứu Sumitro.

Bài bình luận được viết bởi Trung tâm Nghiên cứu chiến lược quốc tế (CSIS), một tổ chức tư nhân được miễn thuế chuyên tập trung vào các vấn đề về chính sách công quốc tế. Nghiên cứu của tổ chức này mang tính phi đảng phái và không thuộc về bất cứ ai. CSIS không đưa ra những lập trường cụ thể về chính sách. Theo đó, tất cả những nhận xét, quan điểm, và kết luận được nhấn mạnh trong bài viết này nên được hiểu là chỉ thuộc về (các) tác giả.

Nguồn: Murray Hiebert & Phoebe De Padua, “The Senate Should Abandon Protectionist Inspections Aimed at Catfish from Vietnam“, CSIS.org, ngày 21 Tháng 11 năm 2013.

Bản Tiếng Việt © 2013 The Pacific Chronicle

Bạn cũng có thể thích ...

Mh17_0

Sự phẫn nộ về cuộc chiến thông tin ở Moscow

Đọc tiếp →