Loading...
You are here:  Home  >  Biển Đông  >  Current Article

Trung Quốc dồn Nga vào đường cùng

Bởi   /   May 25, 2014  /   Comments Off on Trung Quốc dồn Nga vào đường cùng

Khi ông Putin đến Thượng Hải để cố gắng ký kết một hợp đồng năng lượng mới trị giá hàng tỷ đô la, sẽ là Trung Quốc – chứ không phải Nga – cảm thấy hả hê vì kiếm được món hời.

Bởi Ely Ratner và Elizabeth Rosenberg  |  Foreign Policy

Minh Trang dịch

 

Ông Vladimir Putin gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại cuộc đàm phán thương mại ở Thượng Hải.
 

Các quan chức Trung Quốc nổi tiếng là những nhà đàm phán khó tính, đặc biệt khi biết đối tác của họ đang gặp khó khăn. Chỉ cần hỏi Gazprom, gã khổng lồ về khí đốt của Nga, đang có nguy cơ phải đầu hàng trước một dự án năng lượng lớn của Bắc Kinh sẽ diễn ra trong 10 năm tới. Gazprom và Tập đoàn dầu khí Quốc gia Trung Hoa, một trong những gã dầu khí khổng lồ của Trung Quốc, đang chuẩn bị ký một hợp đồng hàng tỷ đô la trong 30 năm để vận chuyển khí đốt từ Nga sang Trung Quốc thông qua một mạng lưới ống dẫn khổng lồ mới.

Một tuần trước khi Tổng thống Nga Vladimir Putin được sắp xếp để gặp người đồng cấp Trung Quốc, ông Tập Cận Bình, vào ngày 20 và 21 tháng Năm tại Thượng Hải, Thứ trưởng Bộ năng lượng của Nga mô tả thỏa thuận này là “98 phần trăm đã sẵn sàng.” Tuy nhiên, một Thứ trưởng ngoại giao của Trung Quốc lại phát biểu thận trọng hơn, lưu ý vào giữa tháng rằng: “Chúng tôi vẫn đang trao đổi quan điểm với Moscow, và chúng tôi sẽ cố gắng hết sức để đảm bảo rằng hợp đồng này có thể được ký kết dưới sự chứng kiến của hai vị tổng thống.”

Nhìn qua thì điều này dường như là một dạng kết quả hai bên cùng có lợi mà các nhà ngoại giao Trung Quốc thường xuyên chào bán như một giải pháp cho gần như mọi vấn đề quốc tế. Nga có trữ lượng khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới, phần lớn bị chôn vùi dưới vùng nội địa Siberia, phía bắc biên giới Trung Quốc. Là khách hàng tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới, Trung Quốc là một đối tác hiển nhiên của nền kinh tế Nga, bao gồm nguồn tài nguyên thiên nhiên chiếm đến 70% xuất khẩu và hơn 50% doanh thu của chính phủ.

Nhưng buôn bán năng lượng giữa Nga và Trung Quốc bị hạn chế một cách đáng ngạc nhiên, chỉ có 9% lượng dầu được nhập khẩu vào Trung Quốc và 1% lượng khí đốt nhập khẩu của nước này đến từ Nga. Trung Quốc rất mong muốn tăng cường và đa dạng hóa nguồn cung cấp năng lượng để giảm sự phụ thuộc thái quá vào các nguồn cung đắt đỏ và không ổn định ở Châu Phi và Trung Đông, khi các nguồn này phải đi qua các tuyến đường hàng hải bất ổn ở eo biển Hormuz, biển Đông và biển Hoa Đông. (Bắc Kinh thực sự lo lắng về tất cả các cuộc nói chuyện của các nhà chiến lược Mỹ về việc làm thế nào để phong tỏa nguồn cung cấp năng lượng của Trung Quốc trong trường hợp xảy ra xung đột vũ trang.)

Tuy nhiên, Trung Quốc lại không sẵn sàng trả mức giá cao mà Nga thường áp đặt cho Châu Âu. Hiện nay, trong khi nền kinh tế Nga ngày càng tồi tệ và một thị trường năng lượng ở Châu Á đang gia tăng cạnh tranh, Bắc Kinh đang ở thế thượng phong – thì Nga không còn nhiều thời gian nữa.

Gazprom có rất ít lựa chọn để phải tạo ra một điều mà các chuyên gia công nghiệp Trung Quốc gọi là một sự “nhượng bộ” lớn về giá cả. Mặc dù đề cương về cuộc thỏa thuận khá sơ sài và có lẽ vẫn được giữ bí mật kể cả ngay sau kí kết, có tin Trung Quốc sẽ giúp tài trợ cơ sở hạ tầng có liên quan trị giá lên đến 80 tỷ đô la. Điều này, theo tin cho biết, để đổi lại một mức giá từ 10-11 đô la cho mỗi foot khối khí: một tỉ lệ thấp hơn so với mức giá được Gazprom từ lâu coi là điểm hòa vốn của họ, ít nhất là 12 đô la cho mỗi foot khối. Vì vậy, vẫn là cả hai bên cùng có lợi – nhưng Bắc Kinh có một chiến thắng giòn giã hơn rất nhiều.

Tại sao Nga lại nôn nóng hơn trong việc kết thúc thỏa thuận với Trung Quốc? Nga đang bị cuốn vào cuộc khủng hoảng ở Ukraina và sự nồng ấm tiếp theo trong mối quan hệ địa chính trị giữa Bắc Kinh và Moscow. Sau cùng, chẳng phải điều này liên quan đến việc Nga cuối cùng đã cắt đứt với Châu Âu và theo đuổi vận may của họ ở phương Đông?

Hầu như không. Nhân tố bất ngờ thực sự đó là sự rơi tự do của nền kinh tế Nga, mà gốc rễ của nó còn sâu xa hơn các cuộc biểu tình ở Kiev. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, nền kinh tế thiếu máu của Nga đang đứng trên bờ vực suy thoái kinh tế, dự báo sẽ chỉ đạt 0,2 phần trăm tăng trưởng trong năm nay, khi nước này phải đối mặt với một sự kết hợp huỷ hoại giữa tham nhũng tràn lan, tăng trưởng trì trệ, nạn lạm phát cao, và dân số co hẹp lại.

Để thoát ra khỏi tình trạng này, Nga sẽ cần đến những khách hàng người Trung Quốc để bổ sung cho nguồn tiêu thụ của châu Âu. Nếu ông Putin có khả năng ký kết thỏa thuận, nước này sẽ chuyển 38 tỉ mét khối khí đốt tự nhiên cho Trung Quốc mỗi năm – ít hơn một phần tư những gì Nga đang bán cho châu Âu, nhưng vẫn là một tin mừng cho kim ngạch xuất khẩu của Nga. Nó cũng có thể làm tăng thêm kho bạc cho Nga bằng cách khơi mào cho sự phát triển rộng hơn nữa các nguồn năng lượng ở vùng Viễn Đông của Nga. Hơn nữa, các đường ống dẫn được đề xuất sẽ nằm trong một mạng lưới cơ sở hạ tầng khí đốt khác với mạng lưới của Nga cho Châu Âu – nói cách khác, Nga sẽ không chuyển lượng khí đốt ràng buộc với Châu Âu sang Trung Quốc.

Điều này không có nghĩa là không có lợi ích rõ ràng nào cho Trung Quốc trong việc thực hiện thỏa thuận. Nhập khẩu khí đốt từ Nga sẽ hỗ trợ mục tiêu của Trung Quốc trong việc từ bỏ sử dụng nhiên liệu hóa thạch chứa nhiều carbon như than hay dầu khí, những thứ phải chịu trách nhiệm đáng kể cho các đám sương mù màu cam thường bao phủ bầu trời các siêu đô thị của Trung Quốc. Vào một ngày thời tiết xấu, hít thở không khí ở Bắc Kinh tương đương với hút 21 điếu thuốc lá. Bên cạnh các mối lo ngại về môi trường và sức khỏe trước mắt, vấn đề ô nhiễm đang nhanh chóng trở thành một vấn đề chính trị đe dọa tính hợp pháp của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Nhập khẩu khí đốt mở một lối đi tiềm năng đầy hứa hẹn để giải quyết các nhức nhối về kinh tế và chính trị – và tạo ra cơ hội đáng kể cho phát triển, vì khí đốt hiện đang chỉ chiếm khoảng 5% nhu cầu năng lượng của Trung Quốc. Sản xuất nội địa sẽ không thể giúp xoay xở như vậy: những nỗ lực lớn nhằm giải mã khí đá phiến sét ở Trung Quốc rốt cuộc có thể đa dạng hóa nguồn cung cấp khí đốt, nhưng các thách thức nghiêm trọng về nguồn nước, cơ sở hạ tầng, về quy định và tài chính biến việc này thành một chặng đường dài.

Không như Moscow, một sự khác biệt lớn là Bắc Kinh có nhiều sự lựa chọn. Cùng với cuộc cách mạng khí đá phiến sét đang ở thời điểm rầm rộ nhất, khu vực Châu Á-Thái Bình Dương đang nhanh chóng trở thành một thị trường tiêu thụ, khi các nhà sản xuất mới từ khắp nơi trên thế giới tranh giành để được tham gia vào cuộc cách mạng này. Gazprom sẽ phải hành động một cách nhanh chóng để chốt hạ các cam kết tài chính và cơ sở hạ tầng cần thiết cho dự án đường ống dẫn Siberia. Nếu không, họ có nguy cơ bị đánh bại ở thị trường Châu Á bởi các nhà cung cấp khác ở Trung Đông và Đông Nam Á (vốn đã có hệ thống hạ tầng đường ống dẫn đến Trung Quốc) hoặc bởi các nhà cung cấp từ Bắc Mỹ, Úc, và Đông Phi đang làm việc điên cuồng để xây dựng cơ sở vật chất hóa lỏng và xuất khẩu khí đốt để có thể cung cấp (theo nghĩa đen) rất nhiều khí đốt cho châu Á. Trung Quốc đang ngày càng sẵn sàng chuẩn bị trở thành đầu thu nhận của sự bùng nổ này, bao gồm chín kho cảng nhập khẩu hiện hành và năm kho cảng khác đang được xây dựng. Hàng hóa đường biển từ Hoa Kỳ có thể bắt đầu cập bến sớm vào năm 2015. Nếu Nga không giảm giá xuống vừa đủ, Trung Quốc có thể tìm nơi khác để đáp ứng nhu cầu của mình.

Ngay cả khi ông Putin thành công trong việc kí kết với Trung Quốc để mua khí đốt của Nga, sẽ có ít lý do để bật sâm banh ở Moscow. Thỏa thuận này không phải là một lối thoát cho một quốc gia mà quan hệ của nó với phương Tây đang xấu đi nhanh chóng. Thay vào đó, đây thực sự là một điều bắt buộc trong nỗ lực tuyệt vọng để vực dậy nền kinh tế đang lung lay của Nga.

 

[*] Ely Ratner là chuyên viên cao cấp và Phó Giám đốc Chương trình An ninh Châu Á – Thái Bình Dương tại Trung Tâm An Ninh Mới của Mỹ. Elizabeth Rosenberg là chuyên viên cao cấp và Giám đốc Chương trình An ninh, Môi trường và Năng lượng tại Trung Tâm An Ninh Mới của Mỹ.

Nguồn: Ely Ratner và Elizabeth Rosenberg, “China Has Russia Over a Barrel“, Foreign Policy, ngày 19 Tháng 5 2014.

Bản Tiếng Việt © 2014 The Pacific Chronicle

Bạn cũng có thể thích ...

dai-hoi-12

Đại hội đảng CSVN thứ XII và Vai trò của nhà nước pháp quyền

Đọc tiếp →